BÜYÜK SORULAR

KÜÇÜK İNSANLARDAN BÜYÜK SORULAR




HAYLİ MÜHİM İNSANLARDAN BASİT CEVAPLAR

Gemma Elwin Harris



Gerçeğin ve güzelin peşinde koşmak, öyle bir etkinlik alanıdır ki, hayat boyu çocuk kalmamızı sağlar.

Albert Einstein


İÇİNDEKİLER

Hiç keşfedilmemiş hayvanlar var mı? Sir David Attenborough
Solucan yememde bir sakınca var mı? Bear Grylls
Atom nedir? Marcus Chown
Neden yetki hep yetişkinlerdedir? Miranda Hart
Kan neden mavi değil de kırmızıdır? Dr. Christian Jessen
Rüyalar nasıl yapılır? Alain de Botton
Yürüyerek dünyanın etrafını dolaşmak ne kadar sürer? Rosie Swale-Pope
Neden müzik var? Jarvis Cocker
Uzaylılar gerçekten var mı? Dr. Seth Shostak
Rüzgar nereden gelir? Antony Woodward ve Rob Penn
Neden diğer hayvanların değil de dinozorların soyu tükendi? Dr. Richard Fortey
Pastanın tadı neden bu kadar güzel? Lorraine Pascale
Bitkiler ve ağaçlar nasıl oluyor da küçücük bir tohumdan gelişiyor? Alys Fowler
Maymunlar neden muz sever? Daniel Simmonds
Dünyadaki en güçlü şey insan beyni midir? Derren Brown
Küresel ısınma nedir? Dr. Maggie Aderin-Pocock
Neden hıçkırırız? Harry Hill
Uzay neden ışıl ışıldır? Sir Martin Rees
Neden hayvanlar bizim gibi konuşamaz? Noam Chomsky
Yazarlar öykülerindeki karakterleri nasıl yaratır? Dame Jacqueline Wilson
Arabalar nasıl çalışır? David Rooney
Neden kendi kendimi gıdıklayamıyorum? David Eagleman
İlk evcil hayvan sahibi kimdi? Celia Haddon
Gezegenler neden yuvarlaktır? Profesör Chris Riley
Arı arıyı sokar mı? Dr. George McGavin
Yiyecekleri neden pişiririz? Heston Blumenthal
Sporda kaybettiğiniz zaman pes etmemeyi nasıl başarırsınız? Dame Kelly Holmes
Neden tuvalete gideriz? Adam Hart-Davis
Aslanlar neden kükrer? Kate Humble
Neden para kullanıyoruz? Robert Peston
İlk kitabı kim yazdı? Profesör Martyn Lyons
Neden fillerin hortumu var? Michaela Strachan
Neden bazı insanlar kötüdür? Dr. Oliver James
Ağaçlar soluduğumuz havayı nasıl üretir? Dr. David Bellamy
Evren hiçlikten başladıysa nasıl oldu da bir şeye dönüştü? Dr. Simon Singh
İnsanların deri rengi neden birbirinden farklıdır? Cari Zimmer
Kuzey kutbu ile güney kutbu tamamen eriyecek mi? Dr. Gabrielle Walker
 “ İyilik” nereden gelir? A. C. Grayling
Güneş neden bu kadar sıcak? Dr. Lucie Green
Soyu tükenme tehlikesi en fazla olan hayvan hangisidir? Mark Carwardine
Neden kızların bebeği olur da erkeklerin olmaz? Dr. Sarah Jarvis
Yerçekimi nedir ve neden uzayda yerçekimi yoktur? Dr. Nicholas J. M. Patrick
Neden sonsuza dek yaşayamayız? Richard Holloway
Su bulutların içine nasıl girer de sonra yağmur olup yağar? Gavin Pretor-Pinney
Neden yarasalar dışındaki uçan hayvanların tüyleri vardır? John “Jack” Horner
Beynim beni nasıl kontrol ediyor? Barones Susan Greenfıeld
Şefler yemek tarifleri için nereden fikir alır? Gordon Ramsay
Hepimiz akraba mıyız? Dr. Richard Dawkins
Bütün kar tanelerinin şeklinin farklı olduğunu nereden biliyoruz? Justin Pollard
Zaman hızlı geçmesini istediğinizde neden yavaş geçer? Claudia Hammond
İlk metal aletleri kim yaptı? Neil Oliver
Gazlı içeceklerdeki baloncuklar şişeye nasıl girer? Steve Mould
Gökyüzü neden mavidir? Simon Ings
Seyirciler gürültü yaparken sporcular nasıl konsantre olur? Colin Montgomerie
Maymunlarla tavukların ortak özelliği var mı? Dr. Yan Wong
Yazı yazmayı ilk nasıl öğrendik? John Man
Neden bilimciler mikropları inceler ve ben neden onları göremiyorum? Joanne Monaster
Kutup ayısı ya da aslan yiyen insanlar var mı? Benedict Allen
Ayın şekli neden değişir? Profesör Chris Riley
Sayılar sonsuza dek gider ini? Marcus du Sautoy
İlk tohum nereden geldi? Dr. Karen James
Olimpiyat oyunlarına katılmak için ne yapmak gerek? Jessica Ennis
İlk sanatçı kimdir? Michael Wood
Ben neden yapıldım? Profesör Lawrence Krauss
Penguenler neden Kuzey Kutbu’nda değil de Güney Kutbu’nda yaşar? Vanessa Berlowitz
Uçak nasıl uçar? David Rooney
En güçlü hayvan hangisidir? Steve Leonard
Şehirlere isimlerini kim verdi? Mark Forsyth
Su neden ıslaktır? Roger Higfield
İskeletim olmasaydı neve benzerdim? Profesör Joy S. Gaylinn Reidenberg
İnekler havayı kirletir mi? Tim Smit
Fikirler yazarların aklına nasıl gelir? Philip Pullman
Çikolatayı kim buldu? Joanne Harris
Neden erkeklerde sakal çıkar da kadınlarda çıkmaz? Dr. Christian Jessen
Şeker zararlı mıdır? Annabel Karmel
Mısır’daki piramitler nasıl yapıldı? Dr. Joyce Tyldesley
Gökyüzü gece neden karanlıktır? Christopher Potter
Aklınıza resmini çizecek bir şey gelmiyorsa ne yapmalısınız? Tracey Emin
Elektrik nasıl üretilir? Profesör Jim Al-Khalili
Büyük İskender kurbağaları sever miydi? Bettany Hughes
Kemiklerimiz neden yapılmıştır? Profesör Alice Roberts
Bir teknede aç susuz kalsaydınız ne yapardınız? Roz Savage
Kedim nasıl oluyor da her kaybolduğunda evin yolunu bulabiliyor? Dr. Rupert Sheldrake
Dünyanın içinde ne var? Profesör Iain Stewart 181
Tanrı kimdir? Julian Baggini
Tanrı kimdir? Meg Rosoff
Tanrı kimdir? Francis Spufford
Dünyada kaç çeşit kınkanatlı vardır? Dr. George McGarin
Uzay ne kadar uzakta? Marcus Chown
Şimşek nasıl oluşur? Profesör Kathy Sykes
Neden bazıları diğerlerinden daha uzun boyludur? Katie Woodard
Çiş neden sarıdır? Sally Magnusson
Romalıların katıldığı en büyük savaş hangisidir? Gary Smailes
Neden sıkılıyorum? Profesör Peter Toohey
Ağzımızda gerçekten de canavaryus umacikus bakterileri var mı? Liz Bonnin
Neden geceleri uyuruz? Russell G. Foster
Günün birinde zamanda geri gidebilecek miyiz? Dr. John Gribbin
Ateş nasıl yanar? Dr. Bunhead
Neden tek bir bir ülke yok da bir yığın ülke var? Dan Snow
Beni ben yapan nedir? Profesör Chris Stringer
Beni ben yapan nedir? Profesör Gary Marcus
Beni ben yapan nedir? Michael Rosen
Bir inek bir yıl boyunca osurmayıp biriktirdiği gazı bir kerede osursaydı, uzaya fırlar mıydı? Mary Roach
Deniz neden tuzludur? Mark Kurlansky
Internet ne işe yarar? Clay Shirky
Michelangelo nasıl bu kadar ünlü oldu? Rahibe Wendy Beckett
Nasıl aşık oluruz? Jeanette Winterson
Nasıl aşık oluruz? David Nicholls
Nasıl aşık oluruz? Robin Dunbar
İçimi açıp midemi çözselerdi uzunluğu kaç metre gelirdi? Dr. Michael Mosley
Neden alfabe diye bir şey var? John Man
Neden kardeşlerimle durmadan kavga ediyorum? Profesör Tanya Byron
Gökkuşağı neden yapılmıştır? Antony Woodward ve Rob Penn
İnsanlar ne zaman yemek tarifi kullanmaya başladı? Mario Batali
Ay neden parlar? Dr. Heather Couper
Okyanuslar nereden geldi? Dr. Gabrielle Walker
Neden salyangozların kabuğu var da sümüklüböceklerin yok? Nick Baker
Makaslananlar
Katkıda Bulunanlar


EDİTÖRÜN NOTU

Oğlum iki yaşında ve sorular sormaya başladı bile. Kısa süre önce anaokulundan eve dönerken parmağını uzatıp Ay’ı gösterdi ve “Mu ni? ” diye sordu. Şimdilik, bu soruya
“O Ay” yanıtını vermek yeterli ama Ay’ın neden yapıldığı, ne kadar uzakta olduğu, acaba orada balık yaşayabilir mi gibi sorularla karşılaşmama çok da uzun zaman olmadığını biliyorum.

Çocukların sorduğu soruların yanıtlarını - hiç değilse bir kısmını - bir zamanlar öğrenmişsek bile, büyük ihtimalle çoğunu unutmuşuzdur ya da bölük pörçük hatırlarız. Bu noktada bir uzmanın bize doğru yanıtı olabildiğince basite indirgeyerek verdiğini düşünün. BÜYÜK SORULAR’ın çıkış noktası buydu.

On ilkokulda, yaşları dört ila on iki arasında değişen binlerce çocuktan, yanıtını en fazla merak ettikleri soruları yazmalarını istedik. Sonuçlar akıl almaz, hayranlık uyandırıcı ve komikti. İçlerinde “Uzay neden pırıl pırıldır?”, “İlk evcil hayvan sahibi kimdi?” ya da “Arı arıyı sokar mı?” gibi sevimli ve alışılmadık soruların yanı sıra, “Elektrik neden yapılmıştır?” ya da “Okyanuslar nereden gelir?” gibi şeytana pabucunu ters giydiren sorular da vardı. Birkaç soru da doğrudan derin felsefi bilmecelerin kalbine nişan almıştı: “Savaşlar neden çıkar?”, “Nasıl aşık oluruz?” ve “İyilik nereden gelir?” gibi.

Çocukların kendi elleriyle bize yazdıkları sorular arasında vücut işlevleriyle ilgili pek çok soru vardı. “Çiş neden sarıdır?” epeyce merak konusu olan bir soruydu. Uzayın gizemli yönleri besbelli ki pek çok çocuğun kafasını kurcalıyordu; hayvanların - tavuklar, inekler ve maymunlar - çocukların ilgisini fazlasıyla çekmesi hiç de şaşırtıcı değildi. Fakat içlerinde öyle dahiyane bir soru vardı ki, yukarıdakilerin hepsini kapsıyordu - inekler, kalınbağırsaklar ve uzay yolculuğu: “Bir inek bir yıl boyunca osurmayıp biriktirdiği gazı bir kerede osursaydı, uzaya uçabilir miydi?”

Bu sorularla karşılaşan dünyanın sayılı uzmanları acaba nasıl yanıtlar verdiler? Uzmanlarımızın verdiği yanıtlar şaşırtıcı ve içtendi. İşleri başlarından aşkın olduğu halde hepsi de, NSPCC (Birleşik Krallık’taki önde gelen çocuk koruma derneği) yararına bu kitabın hazırlanması için zaman ayırdı.

Bear Grylls, zoru başarıp solucanın besleyici değerini açıkladı. Jessica Ennis, 2012 Olimpiyat Oyunları’ndan tam iki ay önce e-posta ile Olimpiyatçılara ilham verecek bir mesaj gönderdi. Derren Brown, kafasındaki o etkileyici gri maddeyi seferber edip “Dünyadaki en güçlü şey insan beyni midir?” sorusunu yanıtladı. Hiçbir soru garip karşılanmadı. “Büyük İskender kurbağaları sever miydi?” sorusunu yönelttiğimiz tarihçi Bettany Hughes bize göz kırpmakla yetindi.

Bu kitap, çocukların yönelttiği sorulara yegane doğru yanıtı verdiği iddiasında değildir. Kitap, her uzmanın, çocuğun kendine has sorusuna verdiği kişisel yanıtlardan oluşan bir antolojidir. Bu fikirlerin keyfini çıkaracağınızı ve kendi metan gazının enerjisiyle stratosferde süzülen ineğin zihinsel imgesinin yanı sıra, kitaptaki diğer yanıtlardan da bir şeyler kazanacağınızı umuyoruz. (Bilim yazarı Mary Roach ve arkadaşı roket bilimleri uzmanı Ray’e, bu soruyu yanıtlarken yaptıkları matematiksel hesaplar için ayrıca teşekkürler.)

Oğlum o akşam Ay ile ilgili soruyu sorduğunda, buzdolabında akşam yemeği için ne olduğunu düşünmekle meşguldüm. Oğlum ise pusetinde sırt üstü yatmış, sessiz sakin, gökyüzünün güzelliğini seyrediyor, o anın tadını çıkarıyordu. Karanlık gökyüzünde parlayan o soluk, hayaletimsi küreyi ilk kez görüyordu. “Mu ni?” sorusu, o dolunayı benim de görmem gerektiğini söylüyordu. Biz de durup izledik; nasıl da garip ve yeni bir şey gibi görünüyordu her ikimiz için de.

Gemma Elwin Harris



Share this article :

Yorum Gönder

Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.

 
SUPPORT / DESTEK : ATLAS
Copyright © 2014 ATLASİZM