TUZ DÖKME

Charles Panati - Sıradan Şeylerin Sıradışı Kökleri


Tuz Dökme:

MÖ 3500, Yakındoğu

İnsanın ilk baharatı olan tuz, yeme alışkanlıklarını öylesine değiştirdi ki bu değerli ürünü dökme eyleminin kötü şansla eşdeğer olması aslında hiç de şaşırtıcı değildir.

Tuzun kazara dökülmesinin ardından kötü şansı etkisiz kılma adına, dökülen tuzdan bir tutamını sol omuz üzerinden atmak eski Sümerlilerin, Mısırlıların, Asurluların ve sonradan da Yunanlıların bir uygulaması haline geldi. Romalılar için de tuz hem yemekleri lezzetli hale getirdiğinden hem de yaraları iyileştirdiğinden çok değerliydi. Hatta Romalılarca bugün bizim dilimizin de parçası olmuş birçok deyim türetildi. Mesela Romalı yazar Petronius, Satriyconda özel ödenek olarak salarium ismindeki tuz payı kendilerine ödenen (İngilizce gelir anlamındaki salary kelimesinin kökeni budur) Romalı askerleri aşağılamak için kullandığı tuzuna değmez (not worth his salt) sözü beş para etmez deyiminin babasıdır.

Arkeologlar, Avrupada yaşayan insanların, M.Ö. 6500e kadar kıtada keşfedilmiş ilk tuz madenleri olduğu düşünülen Avusturyadaki Hallstein ve Hallstatt yataklarında aktif bir şekilde madencilikle uğraştıklarını biliyorlar. Bugün tabii ki tuz (İngilizcede salt) şehri anlamına gelen Salzburga yakın bu mağaralar önemli turist noktalarındandır. Tuz suyu arındırır, eti ve balığı muhafaza eder ve yemeğin lezzetini arttırırdı. Ayrıca İbraniler, Yunanlılar ile Romalılar da tuzu kullanırlardı.

Tuza gösterilen hürmet ve tuzun dökülmesinin sebep olduğu şeyler Leonardo da Vincinin Son Akşam Yemeği tablosunda etkileyici bir şekilde yakalanmıştır. Resimde Yahuda sofra tuzunu döker ve bir anlamda yakın gelecekte İsaya ihanetinin yol açacağı trajedinin habercisi olur. Gerçi tarihsel olarak Son Akşam Yemeğinde tuzun dökülüp dökülmediğine dair bir delil mevcut değildir. Leonardo bu yaygın inancı, sahneyi daha da dramatize etmek için, maksatlı olarak kullanmıştır. Dolayısıyla bu klasik tablo, tuz dökme ve sofradaki on üç konuk olmak üzere iki tane kötülük alametini barındırmaktadır.

Charles Panati - Sıradan Şeylerin Sıradışı Kökleri







Share this article :

Yorum Gönder

Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.

 
SUPPORT / DESTEK : ATLAS
Copyright © 2014 ATLASİZM