Hatasız Düşünme Sanatı

Rolf Dobelli - Hatasız Düşünme Sanatı


YÜZÜCÜ VÜCUDU YANILSAMASI

Harvard gerçekten iyi bir üniversite mi? Bilmiyoruz...

Yazar ve borsa simsarı Nassim Taleb, inatçı kilolarına karşı harekete geçme kararı verdiğinde muhtelif spor dallarını gözden geçirdi. Jogging yapanlar onda zayıf ve mutsuz bir intiba bırakıyordu. Vücut geliştirenler geniş ve ebleh duruyorlardı. Tenisçiler, yazık, halleri pek bir üst orta tabakaydı. Fakat yüzücüler Nassim Taleb’in hoşuna gidiyordu. Yüzücülerin endamlı, zarif vücutları vardı. Böylece Nassim Taleb, haftada iki kez yaşadığı semtteki yüzme havuzunun klorlu suyuna girip sıkı mı sıkı antrenman yapmaya karar verdi. Bir yanılsamanın tuzağına düştüğünü anlaması epey uzun sürdü. Profesyonel yüzücülerin o kusursuz vücutlara sahip olmalarının sebebi çok antrenman yapmaları değildir. Tam tersi: Onlar, vücut yapıları öyle olduğu için iyi yüzücülerdir. Vücut yapıları seleksiyon kıstasıdır, aktivitelerinin sonucu değil.

Kadın mankenler kozmetik ürünleri için reklam yapar. Böylece kimi kadın tüketici o kozmetik ürünlerinin insanı güzelleştirdiğini düşünür. Ama o reklamlardaki kadınların manken olmasını sağlayan şey kozmetik ürünleri değildir. Mankenler tesadüfen güzel insanlar olarak dünyaya gelmişlerdir ve sadece bu sebepten kozmetik ürün reklamlarında yer alırlar. Yüzücülerdeki gibi güzellik burada bir seleksiyon kıstasıdır, bir sonuç değil. Seleksiyon kıstası ile sonucu karıştırdığımızda hep yüzücü vücudu yanılsamasının tuzağına düşeriz. Bu yanılsama olmasa reklamların yüzde 50’si işlemezdi.

Ama mevzu hep seksi bir vücut değil. Harvard en iyi üniversitelerden biri olma namına sahip. Birçok başarılı insan Harvard’da okumuş. Bu Harvard’ın iyi bir üniversite olduğu anlamına mı gelir? Bunu bilmiyoruz. Belki de üniversite berbattır ama bütün dünyadan en iyi öğrencileri topluyordur. St. Gallen Üniversitesi’nin böyle olduğuna ben şahidim. Şöhreti müthiştir ama eğitim (20 yıl önce) vasattı. Bir takım sebeplerden dolayı - öğrencilerin iyi seçilmesi, dar vadideki iklim, kantin yemekleri? - her şeye rağmen mezunlarının çoğu bir yerlere geldi.

İşletme yüksek lisansı kursları bütün dünyada gelir istatistikleri ile öğrenci çekmeye çalışır. İlgilenenlere, bir işletme yüksek lisansının gelir seviyesini ortalamada yüzde falanca miktar yükselttiği hesapları yapılır. Amaç, basit bir hesapla, ateş pahası okul ücretlerinin kısa sürede parasını çıkardığını göstermektir. Birçok insan bu tuzağa düşer. Okulları istatistiklerde sahtekârlık yapmakla suçlamak istemiyorum ama beyanları yine de değersiz. İşletme yüksek lisansı yapmaya çalışmayanlar işletme yüksek lisansı yapmaya çalışanlardan tamamen farklı tabiattadır. Gelir seviyesinde sonradan oluşan farkın işletme mastırından başka bin farklı sebebi vardır. Yani burada da yüzücü vücudu yanılsamasıyla karşılaşıyoruz: Eleme kriteri sonuç ile karıştırılıyor. Mesleğinizde ileri eğitim almak istiyorsanız, lütfen kendinize gelirinizin yükselmesinden başka nedenler bulun.

Mutlu insanlara, mutluluklarının temelini sorduğumda, sıklıkla şöyle cümleler duyuyorum: “Bardağı yarı boş değil, yarı dolu görmek lazım.” Bu insanlar şanslı doğduklarını kabul edemiyor ve her şeyde olumlu bir yan görmeye meyilli oluyorlar. Mutluluğun büyük ölçüde doğuştan olduğunu ve hayat boyunca sabit kaldığını görmek istemiyorlar. Dolayısıyla, yüzücü vücudu yanılsaması insanın kendisiyle ilgili yanılsaması olarak da ortaya çıkabiliyor. Üzerine şanslılar bir de kitaplar yazınca, aldatmaca kalleşliğe varıyor.

Dolayısıyla bundan sonra kişisel gelişim kitaplarından uzak durun. Bu kitapların % 100’ü mutlu olmaya doğal eğilimli insanlar tarafından yazılmıştır. Sonra da her sayfada öğütler savururlar. Bu öğütlerin işlemediği milyarlarca insan olduğu gizli kalır, çünkü şanssızlar kişisel gelişim kitapları yazmazlar.

Sonuç olarak: Arzu edilen şeylerin - çelik gibi kaslar, güzellik, yüksek gelir, uzun yaşam, karizma, mutluluk - vaadlerinin yapıldığı her yere dikkat edin. Yüzme havuzuna atlamadan önce aynaya bir bakıp kendinize karşı dürüst olun.

Rolf Dobelli - Hatasız Düşünme Sanatı







Share this article :

Yorum Gönder

Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.

 
SUPPORT / DESTEK : ATLAS
Copyright © 2014 ATLASİZM