IŞIK HIZI AŞILDI MI?

IŞIK HIZI AŞILDI MI?


Hayır, aşılmadı. Böyle bir şey mümkün değil.

2011 yılında CERN’de ışık hızının aşıldığı duyurulmuştu. Bu haberin ardında nötrinolar bulunuyordu. Ancak daha sonra, fizikçilerin nötrinolar üzerinde yaptıkları bu ölçümlerde hata olduğu anlaşıldı. Artık biliyoruz ki nötrinolar ışıktan hızlı değil.

Einstein’ın denklemleri şunu söylüyor; uzay-zaman homojen bir doku olduğu için, uzayda maksimum hıza erişmek ancak zaman içindeki hareketin tamamen uzaydaki harekete yönlendirilmesiyle mümkün. Kabaca özetlersek, hızı artırmanın tek yolu zaman içindeki hareketi azaltmak. Bu yüzden ışık hızına ulaşan bir nesne artık zamanda hareket edemiyor olur. Fotonlar da ışık hızında hareket ettikleri için “zamansızlar”. Bir foton olsaydınız, sizin için zaman diye bir kavram olamazdı. Çünkü ışık hızında zaman durur. Işık yavaşlamaz; Büyük Patlama’da oluşan fotonlar bugün hala aynı anı yaşıyor.

Peki herhangi bir nesneyi, bir şekilde ışık hızına çıkarmamız mümkün mü? Einstein’ın formülü bu tür çabaların asla başarıya ulaşmayacağını söyler. Çünkü bir şey ne kadar hızlı hareket ederse enerjisi o kadar artar ve bir şey ne kadar çok enerjiye sahipse kütlesi de o kadar artar. Bir nesnenin kütlesi ne kadar artarsa hızını artırmak da giderek o oranda zorlaşır. Bir yerden sonra kütlesi sınırsız artacağından ışık hızına ulaşması ya da bu sınırı aşması mümkün değil.

Fakat ışıktan hızlı hareketin bazı sıra dışı örnekleri de var. Örneğin evrenin genişleme hızı her noktada aynı değil; bazı bölgelerde ışıktan bile hızlı genişliyor. “Hızlı” sözcüğünü kullanıyor olsak da bu durum biraz karışık; çünkü evrenin genişlemesinin ölçütü hız değil. Yeni şişmeye başlayan bir balon düşünün; üzerinde örneğin renkli küçük daireler olsun. Şişmeye başladıkça daireler birbirinden uzaklaşır. Ama o sırada dairelerin hiçbiri balon üzerinde hareket etmez. Yani başta oldukları noktada kalmaya devam ederler, bu sırada aralarındaki boşluk genişler. İşte evrenin genişlemesi de böyle bir şey. Biz o dairelerden birinin (Samanyolu) içinde olduğumuz için diğerleri bizden uzaklaşıyor. Dolayısıyla aslında hareket eden bir şey olmadığından Einstein’ın uzay-zamana yapıştırdığı hız kuralı da ihlal edilmemiş olur. Işıktan hızlı olan bir diğer şey de kuantum dolanıklık. Birbirlerine, evrenin çok uzak bölgelerinde olsalar bile bağlı kalabilen elektron çiftleri kendi aralarında ışıktan hızlı iletişim sağlıyor. Ancak bu iletişim de Einstein’ın bahsettiği bilgi aktarımı dâhilinde değil çünkü bunun “kullanılabilir, anlamlı bilgi” olduğu söylenemez. Özetle hiçbir şey ışıktan hızlı değil. Işıktan hızlı olmak için tek bir şansınız var; uzayı iyice büküp, zamanda kestirme yol açabilen bir solucan deliği oluşturmak ve bunun içine atlamak.


Popular Science - 2016. Temmuz



Share this article :

Yorum Gönder

Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.

 
SUPPORT / DESTEK : ATLAS
Copyright © 2014 ATLASİZM