BİLİMİN KÖŞE TAŞLARI

Atlas Grup - Bilimin Köşe Taşları


1908

Amonyağın kendi elementlerinden sentezlenmesi

Alman kimyacılar Fritz Haber ve Cari Boch, havadaki azo­tun sentezlenmesiyle amonyak elde edilmesini sağlayan bir yöntem geliştirdiler. Haber-Boch sentezi di­ye bilinen ve endüstriyel kullanımı mümkün olan yöntemde, atmos­ferde yüzde 78 oranında bulunan azot, doğal gaz ya da su gazından elde edilen hidrojenle karıştırılarak, 200-500 atmosferlik basınç altında 500°C’a kadar ısıtılır. Bu safhada, katalizör olarak alüminyum oksit ve potasyum oksit içeren toz hâlinde demir kullanılır. Tepkime sonucu oluşan amonyak soğutulup sıvılaştı­rılarak ayırılır; tepkimeye girmeyen gazlar ise gerisin geriye yeniden a­monyak sentezi döngüsüne katılır.

Haber-Boch yöntemiyle amon­yağın sentezlenmesi, azotlu yapay gübre üretiminde yeni bir çığır açtı. Öte yandan bu buluş, Almanya’nın kimyasal silah ve patlayıcı üretimin­de hammadde bakımından dışarıya bağımlılığını ortadan kaldırdı ve bü­yük ölçüde savaş sanayisinde kulla­nıldı. Nitekim kendisi de bir milita­rist olan Haber, bu alana yoğunlaştı, kimyasal silahların gelişimindeki başarıları sayesinde, Yahudilikten dönme bir protestan olmasına rağ­men yüzbaşı rütbesine yükseldi. Kurduğu enstitüde klor, siyanür bazlı Zyklon-B (sonradan geliştiri­lip Nazi kamplarında gaz odalarında kullanıldı) gibi kimyasal silahlar­da kullanılan gazların bulunmasına öncülük etti.

Haber’in militarist çalışmalarının en ateşli karşıtlarından birisi, yine bir kimyacı olan eşi Clara idi. Clara eşinin askeri birliklere verdiği kim­yasal savaş eğitimlerini protesto etti, bu toplantılarda eşiyle sert tartışma­lara girdi. Klor gazının ilk defa cep­hede kullanıldığı gün intihar etti.

Amonyak sentezi buluşuyla 1918’de Nobel Kimya ödülünü alan Haber, “kimyasal savaşın babası” o­larak bilinir.

Atlas Grup - Bilimin Köşe Taşları








Share this article :

Yorum Gönder

Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.

 
SUPPORT / DESTEK : ATLAS
Copyright © 2014 ATLASİZM