Bilim Kitabı

Kolektif -  Bilim Kitabı


Bilimsel yöntem

Bütün hakikatleri keşfettikten sonra anlamak kolaydır; mesele keşfetmektir.

Galileo Galilei

Bilimsel süreç için mantıksal bir sistemi, ilk kez 17. yüzyılın başında İngiliz filozof Francis Bacan öne sürdü. 600 yıl önce Arap bilim insanı Ibnü'l-Heysem'in çalışmalarına dayanan ve çok geçmeden Fransız fılozof Rene Descartes tarafından güçlendirilen Bacon'ın bilimsel yöntemi, bilim insanlarının gözlem yapmasını, olup biteni açıklayan bir teori oluşturmasını ve teorinin işe yarayıp yaramadığını görmek için bir deney gerçekleştirmesini gerektirir. Doğru gibi görünürse, sonuçlar akran değerlendirmesine gönderilebilir; burada, aynı ya da benzer alanlarda çalışan insanlar, yanlışları tek tek bulup çıkarmaya, böylece teoriyi çürütmeye ya da sonuçların doğru olduğundan emin olmak için deneyi tekrarlamaya davet edilir.

Test edilebilir bir hipotez öne sürmek ya da kestirimde bulunmak her zaman yararlıdır. 1682 kuyrukluyıldızını gözlemleyen İngiliz astronom Edmond Halley, 1531 ve 1607' de kayıtlara geçen kuyrukluyıldızlara benzediğini fark etti ve üçünün aynı nesle, Güneşin yörüngesinde olduğunu öne sürdü. 1758'de geri geleceğini öngördü ve son anda da olsa haklı çıktı 25 Aralık günü fark edildi. Bugün o kuyrukluyıldız, Halley Kuyrukluyıldızı olarak biliniyor. Astronomlar deney yapamadıkları için, kanıtlar ancak gözlemle elde edilebilir.

Deneyler bir teoriyi test edebilir ya da tamamen spekülatif olabilir. Yeni Zelanda doğumlu fizikçi Ernest Rutherford, küçük sapmaları araştırmak için altın levhaya alfa parçacıkları ateşleyen öğrencilerini izlerken, kaynağın arkasına detektör koymalarını söyledi ve onları şaşırtırcasına, bazı alfa parçacıkları kağıt kalınlığındaki levhadan sekti. Rutherford, bunun bir top mermisinin pelür kağıdından sekmesi gibi bir şey olduğunu söyledi - ve bu, onu atomun yapısı konusunda yeni bir düşünceye götürdü.

Bilim insanı yeni bir mekanizma ya da teori önerirken sonuçla ilgili bir öngörüde bulunabilirse, deney daha da zorlu olur. Deney öngörülen sonuçları verirse, bilim insanı teorisini destekleyen kanıtlara sahip olur. Yine de bilim, 20. yüzyıl bilim felsefecisi Karl Popper'ın işaret ettiği gibi, bir teorinin doğru olduğunu asla kanıtlayamaz, şeylerin yalnızca yanlışlığını kanıtlayabilir. Öngörülen yanıtları veren her deney destekleyici kanıttır; ama başarısız olan tek deney, bütün bir teoriyi çökertebilir.

Yer-merkezli Evren, dört vücut sıvısı, ateş-element flojiston ve esir denilen gizemli bir ortam gibi yüzyıllardır savunulan kavramların yanlışlığı kanıtlandı ve yerlerini yeni teoriler aldı. Bunlar da yalnızca teoridir ve çürütülebilir, birçok durumda destekleyici kanıtlara bakılırsa, ihtimal dışı olmasına rağmen.

Kolektif -  Bilim Kitabı


Bir sonraki bölüm hazırlandığında linki burada olacaktır




Share this article :

Yorum Gönder

Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.

 
SUPPORT / DESTEK : ATLAS
Copyright © 2014 ATLASİZM