Zihni Allak Bullak Eden 33 Felsefi Bilmece

Peter Cave - Zihni Allak Bullak Eden 33 Felsefi Bilmece


Etik/Yasa

7. MASUM KATİL: “BİR KİMSE CİNAYET İŞLEMEDİ'” HİKAYESİ

Üç şarkıcı, çölde uzun ve zor bir yolculuk yaparlar. Alçak gönüllü bir biçimde, herkesin kendi çadırı, kendi aracı vardır ve herkes kendi önlemini alır. Şu üç yolcuya isim verelim: Lena, Poppy ve Barrington. Çöl hayatı, kolay bir hayat değil. Neyse ki Lena ve Poppy'nin arası iyi. İki soprano olarak düet yaparlarken ikisi de Barrington'ın bariton sesinden hoşlanmıyor. Hiçbiri, bir diğerinin bariton Barrington'dan ne derece hoşlanmadığının farkında değil; onlar böyle konulara takılmazlar. Zamanla Barrington'la ilişkileri o kadar kötüleşir ki, bu iki kadın, birbirlerinden bağımsız olarak ve birbirlerine haber vermeden, onu öldürmeye karar verir. Evet, çölün ortasında dayanılmaz bir sıcak var ve Barrington'ın şarkı söylemesi gerçekten de berbat!

Bir gece, Barrington uyurken, Poppy onun çadırına girer ve su kabına zehir akıtır. Zehirci Poppy, kendi çadırına döner. Hemen ardından, Poppy' nin yaptığı hiçbir şeyden haberdar olmayan Lena, parmak uçlarına basarak Barrington'ın çadırına doğru yürür, matarasını bulur ve içindeki tüm su dışarı sızacak şekilde mataranın dibini deler. Sızdırıcı Lena, hemen kendi çadırına kaçar. Sabahın erken saatlerinde, daha Barrington uyanmadan, şarkı söyleyerek kendi eşyalarını toplarlar ve Barrington' ı yalnız bırakıp yola koyulurlar. Barrington uyandığında matarasının boş olduğunu görür; trajik bir biçimde şarkı söyleyerek susuzluktan ölür. Zamanı gelince, çöl polisi ne olduğunu bulur. Bilmece şudur: Genç bayanlardan biri, Barrington' ı öldürdü mü?

Poppy der ki : "Evet, ben Barrington' ın ölmesini istedim ama onun ölmesinde suçlu tutulabilecek kişi ben değilim. Zehir Barrington'ın dudaklarına değmedi. O uyandığında, zehir suyla birlikte akıp gitmişti. O, zehirlenerek ölmedi ."

Lena der ki: "Evet, ben de Barrington' ın ölmesini istedim ve onu susuz bırakıp öldürmeye niyetlendim. Ama aslında ben zehirli suyu akıttım, böylece onu korkunç bir zehirlenmeden kurtardım."

Barrington öldü. Barrington' ın cinayet kurbanı olduğuna inanmamak zor. Peki, Poppy veya Lena, gerçekten katil mi? Her şeye rağmen ikisi de masum değil mi? Poppy'ye katil diyebilmemiz için, yaptıklarının en azından biri Barrington' ın ölmesine sebep olmalıydı; ama haklı: o, yalnızca suyu zehirledi, Barrington zehirli sudan hiç içmedi. Lena'ya katil diyebilmemiz için, yaptıklarının en azından biri Barrington' ın ölmesine sebep olmalıydı; ama o da haklı: o, yalnızca zehirli suyu akıttı, Barrington'ı zehirlenerek ölmekten kurtardı.

Bir cinayet, masum biri tarafından işlenebilir mi?

Bazıları, Barrington susuzluktan öldüğü ve Lena suyu akıttığı için, Lena’nın katil olduğunu söyleyecektir. Ama Lena zehirli suyu akıttı ve zehir, susuzluğa yol açarak öldüren bir zehir olabilirdi ki bu durumda ölüm nedeninin Lena olduğu çok net anlaşılamazdı; çünkü Barrington her şekilde susuzluktan ölürdü. Aslında zehir, suyu zaten içilemez bir hale getirecekti ya da suyu katılaştıracaktı. Yani Lena suyu sızdırmasaydı bile, Barrington susuzluktan ölmüş olacaktı. Ölüm sebebi açıkça Lena olsa bile, Lena harekete geçmeseydi Barrington' ı Poppy' nin öldürmüş gibi gözükeceği dikkate alınırsa, bu Lena'yı ahlaki olarak katil yapar mı? Elbette, Lena istemeyerek de olsa Poppy' nin Barrington'ı öldürmesini engelledi; görünüşe göre Lena bir biçimde Poppy' nin zehrini gayriihtiyari etkisiz kıldı. Fakat görünüş yanıltıcı olabilir.

Bu Çöl Şarkısı' nda belirgin eksiklik, komplodur. Eğer bu iki kadın birlikte hareket etselerdi, ikisi de cinayetin suçlusu sayılabilirdi. Yaptıkları birlikte değerlendirilirse; ikisi de Barrington' ı ölüme götürdü ve amaçlarına ulaştılar. Ayrı ayrı hareket ederek, en iyi - ya da en kötü - ihtimalle ikisi de cinayete yeltenmekten ötürü suçlu; ama aynı zamanda her ikisi de masum.

Yanlış ya da yasaya karşı bir şey yapmaya niyetlenmek, bu kötü niyetin uygulanmış olanıyla nadiren "eşdeğer kötülükte" değerlendirilir. Sadece niyetlerimiz yüzünden bile hukuken takip edilebilseydik, başarıdan ne kadar uzak olsak da tüm suçların her birinden sabıkamız olurdu. Psikolojik durumları çökerten dini doktrinlerle bir karşılaştırma yapılabilir. Yeni Ahit'ten sonra, eski Amerikan başkanı Jimmy Carter, bir erkeğin, karısı olmayan bir kadını şehvetle arzulamasını, ahlaken zinayla eşdeğer olduğunu kabul etti. Son zamanlarda ise, bazı uç feministler tecavüz sahnesi seyretmenin, tecavüz etmekle aynı kefede olduğunu garip bir biçimde savunmaktalar.

Bu Çöl Şarkısı gerçeklikten uzak algılanmasın diye, bunu bir de gerçek bir dava konusuna dayanarak düşünün:

Phillips, çetesinin bir üyesinin, Daniels'ın, ölmesini istedi. Daniels'i ölene dek patakladı ve cesedini arabasının bagajına koydu. Phillips bu cesetten kurtulmaya karar verdi, sonra da arabayı uçurumun kenarından aşağı itti. Polis daha sonra anladı ki, Daniels, Phillips'in onu dövmesinden ötürü ölmedi. Bu, sadece bilincini kaybetmesine neden oldu. Daniels' ı öldüren, uçurumun kenarından, uçurum bitimindeki kayalara dek yaptığı yolculuktu. Phillips cinayetin katili miydi?

Savunma avukatı, Phillips' in katil olmadığını savundu. Tartışma olduğu gibi devam etti. İnsanları katletmek, onları kasten öldürmektir. Phillips, girişimde bulunduğu cinayetin suçlusuydu, onu öldürmek niyetiyle dövmüştü. Bununla birlikte, Daniels' ı öldüren, uçurumdan yuvarlanmasıydı; fakat Phillips, Daniels' ı öldürmek için değil, cesetten kurtulmak için arabayı itmişti. Bu hareket onu öldürmek niyetiyle yapılmamıştı; çünkü Phillips Daniels' ın zaten öldüğünü sanmıştı.

Yargıç, savunma avukatının tatlı diline kanmadı. Phillips' in hareketlerinin bir bütün olarak düşünülmesi gerektiğine, Philips'in veya Philips'in hareketlerinin, Daniels' ı öldürmek amaçlı olduğuna karar verdi.

* * *
Bu davalar, kimlik ve hareketlerin bireyselleşmesi soruların ı akla getirir. Davranışlarımız, bizim yaptığımız şeylerdir; fakat tam olarak ne yapıyoruz? Dün gece, komşuları uyandırdınız. Bu doğru mu? Siz müziğin sesini açtınız ve müzik de komşuları uyandırdı. Bu tam olarak doğru mu? Düğmeye bir defa bastınız ve bu da müzik sesinin yükselmesine sebep oldu, bu da duvarın titremesine ve komşuların uyanmasına sebep oldu. Düğmeye bastınız mı? Daha doğrusu, siz, düğmeye basmasına sebep olan parmağınızı hareket ettirdiniz mi? Nerede dururuz? Bizim direkt yönettiğimiz, yani arasında başka nedensel bağlantıların olmadığı bazı "temel" olaylar var mı? Davranışların kimliğinin sorgusunun yanı sıra etkenlerin veya konuların kimliğiyle de uğraşmalıyız. Phillips sadece tek bir etkendi. Poppy ve Lena birlikte düet yapsalar, birlikte şarkı söyleseler de, bir kişi gibi şarkı söylüyorlardı; buna rağmen Barrington' ın ölümünde Poppy ve Lena bireysel olarak, ayrı ayrı varlardı.

Odadaki masa ve sandalyeleri saymak kolaydır; ama hareketleri ve etmenleri saymada, eşyalar ve olaylar bazen bölünür, bazense birleşir.

Peter Cave - Zihni Allak Bullak Eden 33 Felsefi Bilmece


Bir sonraki bölüm hazırlandığında linki burada olacaktır




Share this article :

Yorum Gönder

Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.

 
SUPPORT / DESTEK : ATLAS
Copyright © 2014 ATLASİZM