Dünya Tarihi

Clive Ponting - Dünya Tarihi

2. Toplayıcılık ve Avcılık

İlk hominidlere (insanların atalarına) neredeyse 4 milyon yıl öncesine ait fosil kayıtlarından itibaren rastlanabilir. İnsanların ilk doğrudan atalarının (Homo erectus) evrimi 1,5 milyon yıl kadar önce, modern insanların evrimi (Homo sapiens) yaklaşık olarak 1.00.000 yıl önce olmuştu. Nasıl bir dünyada yaşıyorlardı? Nasıl hayatta kalabildiler? Dünyanın her yerine yerleşmek için Afrika'dan nasıl çıkabildiler?

2. 1 - İlk İnsanların Dünyası

2, 5 milyon yıl kadar önce, ilk hominidlerin evrimi esnasında dünyanın iklimi nispeten dengeli ve şimdi olduğundan biraz daha sıcaktı. Ancak, kıta kaymasının yavaş süreci, büyük bir buz tabakasıyla sonuçlanan ve 1,5 milyon yıl kadar öncesinden itibaren büyük ısı dalgalanmalarını içeren yukarı enlemlerde, kuzey yarıküredeki kıtaları birbirlerine yaklaştırdı. 700.000 yıl kadar öncesine ait iklim yapısını kesin olarak belirlemek zordur, ancak o zamandan beri meydana gelen bir dizi önemli sıcaklık değişimi sonucunda, kabaca her 90.000 yılda bir, şiddetli soğuk dönemleri ve buzul çağları arası daha nadir dönemleri içeren, en azından dokuz büyük buzul çağı görüldü.

1920'lerde, dünya sıcaklığındaki bu dalgalanmaları açıklamak için Milutin Milankoviç adlı bir Yugoslav bilim adamı tarafından bir teori öne sürüldü. Milankoviç bu dalgalanmalara dünyanın uzaydaki konumuyla bağlantılı üç faktörün neden olduğunu ileri sürdü. Birincisi, dünyanın güneşin etrafındaki yörüngesinin bir daire değil elips olduğu ve yıl içinde dünyanın güneşe en yakın olduğu zamanın 100.000 yıllık dönemlerde değiştiğidir. İkincisi, dünyanın eksenindeki açının yaklaşık 40.000 yıllık periyotlarda değişmesidir. Üçüncüsü, dünya ekseninde her 26.000 yıllık dönemde tekrar değişen bir kayma gerçekleşmesidir. Milankoviç bu döngünün farklı kombinasyonlarının iklim değişikliklerini açıklamak için yeterli olduğunu kanıtlamaya çalıştı. Yaz sıcaklığı erimesine yetmezse karların birikmesini sağlayan Arktik formasyonun yüksek kuzey enlemlerinde yaz mevsimindeki sıcaklık özellikle çok önemliydi; ve güneşin sıcaklığı parlak karlar tarafından uzaya geri yansıtılınca bu etki güçleniyordu. İklim araştırmalarında önemli bir gelişmenin sağlandığı 1960'ların sonlarına kadar Milankoviç'in çalışması tamamen teorik düzeyde kaldı. İklim araştırmalarındaki bu gelişme, Grönland'daki buz tabakası ve deniz yatağının derinliklerinden, özellikle de Pasifik'ten, numuneler almaya imkan sağlayan teknolojilerin gelişmesine ve bununla beraber, bu numunelerin farklı seviyelerinde bulunan mevcut oksijen tiplerindeki çok küçük farkların ölçülebilmesine bağlıydı. Numunelerin analiz edilmesi, iklim değişikliklerinin oldukça detaylı kronolojik bir haritasının çıkarılmasını ve Milankoviç'in tanımladığı döngü farklarının varlığını teyit etmişti.

Yaklaşık 700.000 yıl öncesinden itibaren, kuzey yarıkürede muazzam buz tabakalarının birikmesine yol açan sürekli bir sıcaklık düşüşü söz konusuydu. Buzul çağının zirvesi, buz tabakalarındaki donmuş su miktarının deniz suyu seviyesini bugünkü seviyenin yaklaşık 198 metre altına düşürmeye yeterli olduğu, yaklaşık 525.000 sene önce meydana gelmişti. 180.000-128.000 yıl önce, iklimin bugünkünden sıcak olduğu - suaygırları Thames Nehri'nde yüzüyor ve Yorkshire'ın kuzeyi kadar yukarıda yaşıyorlardı - kısa bir dönemin takip ettiği başka bir büyük buzul çağı oldu. 113.000 yıl öncesinden itibaren buz tabakaları tekrar yayıldı ve 73.000 yıl kadar önce doruğuna ulaştı. Bunu, iklimin süratle bozulmasından ve 30.000-18.000 yıl önce son buzul çağının zirvesine ulaşmasından önce, soğuk ama değişken ısılar dönemi takip etti. Bu kez devasa buz tabakaları Kuzey Amerika'da St. Louis'nin aşağılarına ve Kuzeybatı Avrupa'nın büyük bir kısmına kadar yayılmıştı ve ağaçsız tundralar ile soğuk bozkırlar neredeyse Akdeniz' e kadar uzanıyordu. Deniz seviyesi bugünkünün 130 metre altındaydı. Güneybatı Asya'nın kıta sahanlığı açıktaydı ve Bering Boğazı kuru topraktı. Yaklaşık MÖ 11.000'de iklim önemli ölçüde ısınmaya başladı ve buz tabakaları süratle geri çekildi; MÖ 8500'den sonraki 1000 yıl içinde deniz seviyesi 27 metreden fazla yükseldi. Baltık ve Kuzey Denizleri oluştu ve MÖ 6.000 civarında Britanya bir ada haline geldi.

Clive Ponting - Dünya Tarihi


Bir sonraki bölüm hazırlandığında linki burada olacaktır





Share this article :

Yorum Gönder

Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.

 
SUPPORT / DESTEK : ATLAS
Copyright © 2014 ATLASİZM